Przestrzenny układ funkcjonalno-użytkowy w architekturze


Czym jest układ funkcjonalno użytkowy / funkcjonalno przestrzenny w architekturze? Te i tym podobne pojęcia często mogą się pojawić przy współpracy z architektem, dlatego postaram się pokrótce wyjaśnić o co chodzi. Na wstępie warto zaznaczyć, że zaprojektowanie układu funkcjonalno użytkowego jest głównym aspektem projektowym.

Na początek zacznijmy od tego czym jest funkcja obiektu budowlanego.

Przykładem może być funkcja mieszkaniowa, sportowa, usługowa itp. (nie trudno zauważyć jak bardzo różni się funkcja mieszkaniowa bloku wielorodzinnego od sportowej funkcji pływalni). Budynki najczęściej łączą w sobie kilka funkcji np. mieszkaniową z usługową w parterze, sportową z gastronomiczną itd. Nie tylko cały budynek ma określoną funkcje, ma ją też każde z pomieszczeń. I tak w budynku o funkcji mieszkaniowej mamy pomieszczenia jak łazienka, sypialnia czy kuchnia. Inną funkcję pełni łazienka, a inną kuchnia.

Mamy różne rodzaje funkcji, a co za tym idzie różne sposoby użytkowania z nich wynikające. Idąc dalej różne wymagania, którym musi sprostać budynek, aby podołać funkcji i użytkowaniu. Przykładowo na inne czynniki narażona jest konstrukcja budynku pływalni, a na inne budynku opery. Nawet w domu, na inne czynniki narażone są ściany łazienki niż sypialni.

Ale do rzeczy…

Jaka jest, więc różnica w funkcji, a sposobie użytkowania? Sposób użytkowania odpowiada na pytanie – w jaki sposób będziemy korzystać z budynku/pomieszczenia. Natomiast funkcja określa do czego będzie służyć budynek/pomieszczenie. Zarówno funkcja jak i sposób użytkowania są ze sobą nierozerwalne i w zasadzie się dopełniają.

Zarówno funkcja jak i sposób użytkowania stanowią podstawową wytyczną przy projektowaniu. Stanowią podstawę do doboru materiałów budowlanych i wykończeniowych. Pomagają w określeniu np. wielkości poszczególnych pomieszczeń czy innych istotnych parametrów budynku. I tu właśnie pojawia się powiązanie funkcji, sposobu użytkowania i przestrzeni.

Projektowanie układu funkcjonalno-użytkowego jest wiec zaprojektowaniem przestrzeni w taki sposób, aby użytkownicy mogli korzystać z budynku/pomieszczenia o danej funkcji w sposób bezpieczny oraz komfortowy.

StockSnap_ZD5OIH0I9A.jpg

Aby ten, jakby wydawać się mogło, oczywisty warunek mógł być spełniony potrzebna jest wiedza m.in. z zakresu:
– ergonomii – tak, aby dostosować wymiary poszczególnych elementów do naturalnych predyspozycji człowieka
– psychologii architektury – aby nie zaprojektować miejsca, które budzi zaniepokojenie lub dyskomfort psychiczny u użytkowników
– materiałoznawstwa – aby zastosowane w projekcie materiały odpowiadały sposobie użytkowania np. były odporne na dużą wilgotność.

Projektując, więc układ funkcjonalno-użytkowy uwagę poświęcamy odbiorcy budynku/pomieszczenia. Zadając sobie pytania takie jak:
– Jakie czynności człowiek będzie podejmować podczas użytkowania?
– W jaki sposób będzie poruszać się po budynku/pomieszczeniu?
– Czy nie będzie czuć się zagubiony próbując znaleźć dane pomieszczenie lub podczas ewakuacji?.
– Czy podczas użytkowania nie będzie narażony na niebezpieczeństwo (upadek z wysokości)?
– Czy korzystanie z budynku/pomieszczenia nie będzie wymagało od niego nadmiernego wysiłku (dalekie odległości, duża ilość schodów, wąskie niewygodne przejścia)?
-Czy program funkcjonalno-użytkowy na pewno spełnia wszystkie potrzeby i oczekiwania odbiorcy (dostateczna ilość miejsca na przechowywanie w mieszkaniu, miejsce na suszenie prania itp.)?

Można by więc wyodrębnić ścieżkę projektową jaką musi przejść architekt.
1. Określenie funkcji
2. Określenie sposobu użytkowania budynku przez odbiorców
3. Określenie powierzchni i innych gabarytów
5. Sprecyzowanie i weryfikacja potrzeb użytkowników
6. Zaprojektowanie układu przestrzennego.
7. Dobór i specyfikacja materiałów oraz konstrukcji

StockSnap_8Y0EDX4VP9

Układ funkcjonalno-użytkowy jest, więc zbiorem elementów w przestrzeni, ułożonych w konkretnej kompozycji, w taki sposób aby odpowiadały one funkcji i użytkowaniu przy jak najlepszym spełnieniu potrzeb człowieka.

Podsumowując, na etapie projektowania koncepcyjnego nacisk kładziony jest na zaprojektowanie układu pomieszczeń czy mebli (szerzej ujmując przestrzeni) w taki sposób, aby korzystające z nich osoby w określony sposób mogły wykonywać czynności wynikające z funkcji pomieszczenia w sposób jak najłatwiejszy. Kolejnym zaś krokiem jest ustalenie z jakich materiałów powinna zostać zbudowana ta przestrzeń i jaką formę przybrać.

Zobacz również post na temat różnic w projektach koncepcyjnym, budowlanym i wykonawczym – zapraszam 🙂


mgr inż. arch. Beata Pałdia
Pracownia Projektowa Architekturai
www.architekturai.com

Zostań ze mną na dłużej 🙂
Subskrybuj bloga,
obserwuj na facebooku najnowsze posty lub
zobacz relacje zza kulis pracowni, na instagramie.
Do zobaczenia 🙂

Co powiesz na bon na zakupy o wartości 2 000 zł?
Zarejestruj się i weź udział w losowaniu 🙂
undefined

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s