Jak ściany kurtynowe odmieniły oblicze architektury


 

Współcześnie wieżowce kojarzą się z dużymi taflami szkła, dzięki którym budynki zyskują co dzień nową kreację, odbijając widok nieba za dnia, a nocą światła wnętrza. Przywykliśmy do takiego widoku na tyle, że nie wydaje się on być w żaden sposób niczym niezwykłym. Współczesna architektura jednak mogłaby wyglądać zupełnie inaczej gdyby nie ściany kurtynowe. To właśnie im zawdzięczamy szklaną powłokę, dzięki której masywne budynki nabierają lekkości. Jak mogłyby wyglądać wieżowce gdyby nie szklane ściany kurtynowe? Home Insurance Building W Chicago z 1885 r. uważany za pierwszy drapacz chmur, zdaje się nie mieć wiele wspólnego ze znanymi nam współcześnie. W tym artykule prześledzimy, co miało wpływ na powstanie ściany kurtynowej, przyjrzymy się bliżej aspektom technologicznym oraz dalszemu jej rozwojowi i wpływie na wygląd współczesnej nam architektury.

Home Insurance Building W Chicago
Home Insurance Building W Chicago

Ściana kurtynowa nie mogłaby powstać gdyby nie wzrost poziomu technologicznego w XIX w. kiedy to szkło zaczyna być produkowane na skale przemysłową, łączone z żelazem lub żeliwem. Powstają szklane hale targowe. Przełomem w architekturze stała się budowa w 1851 r. Pałacu Kryształowego w Londynie, projektu Josepha Paxtona. Był to pierwszy budynek, który na tak szeroką skalę wykorzystał szkło. Długość 565 m, wysokość 33-43 m, i rozpiętość 22 m przeszklonego budynku wzbudziły spory podziw. W obiekcie zastosowano elementy żelazne i żeliwne oraz szyby modułowe o wielkości 120 cm na 120 cm, co miało związek z ówczesną produkcją szkła oraz sposobem montażu.

pałac kryształowy
Pałac Kryształowy w Londynie – Joseph Paxton.

Kolejnym krokiem zbliżającym do narodzin ściany kurtynowej było opatentowanie stali w 1855 r. a następnie żelbetu w 1867 r. W 1906 r. zostały zaprojektowane przez architekta Francisa Plyma, miedziane profile, które umożliwiały mocne i sprężyste utrzymanie szklanych tafli oraz odprowadzenie wody. W 1930 roku powstały pierwsze profile aluminiowe z przekładkami termicznymi. Zmiana sposobu produkcji szkła w 1914 r. (szkło ciągnione) i jego modernizacja w 1959 r. umożliwiająca produkcje większych tafli miała bardzo duże znaczenie, jednak sam postęp technologiczny nie wystarczyłby do powstania ściany kurtynowej gdyby nie architekci modernistyczni. Aby zrozumieć, dlaczego modernizm przyczynił się tak znacząco do powstania pierwszej ściany kurtynowej należy przyjrzeć się ideom głoszonych przez pionierów architektury modernistycznej.

Rozwój modernizmu datuje się na lata 19181975, jest to kierunek w architekturze, który sformułował wiele idei, które przetrwały do dziś, jak np. „Mniej znaczy więcej”, „forma wynika z funkcji”, wiążą się one także z minimalizmem czy stylem międzynarodowym. Idee ściany kurtynowej chyba najlepiej precyzują prace jednego z czołowych architektów modernizmu, Miesa van der Rohe, który w swoich budynkach „skóry i kości” tworzy podział na powłokę i konstrukcję (najczęściej stalową ramę). Podział taki nie miałby racji bytu gdyby nie zastosowanie konstrukcji szkieletowej. W systemie tym ściana przestaje pełnić funkcje nośną, obciążenia przejęte są przez stalowy lub żelbetowy szkielet, natomiast sama ściana pełni wyłącznie funkcje wypełniającą i osłonową. Wykorzystanie stali, jako konstrukcji pozwoliło na budowanie znacznie większych obiektów.

mies van der rohe sagram building
Seagram Building w Nowym Jorku 1954-1958. Projekt Mies van der Rohe

Dlaczego moderniści tak chętnie stosowali ten system konstrukcyjny? Odpowiedź na to pytanie jest dość prosta. Wykorzystanie konstrukcji szkieletowej pozwoliło na osiągniecie kilku założeń modernizmu. W 5 punktach nowoczesnej architektury Le Corbusier sformułował m.in. idee wolnego planu, dzięki której planowanie przestrzeni mogło być zgodne z funkcją, jaką miała pełnić. Kolejnym ważnym założeniem nowoczesnej architektury była wolna elewacja. Założenie to można także powiązać z „mniej znaczy więcej” Miesa van der Rohe, polegającym na wyeliminowaniu chaosu przez ograniczenie języka architektury. To jednak nie koniec zasad modernizmu prowadzących do powstania ściany kurtynowej. Spore znaczenie miało tutaj dążenie do przezroczystości, które miało na celu m.in. otwarcie przestrzeni. Pierwsza ściana kurtynowa powstała aczkolwiek dopiero w 1970 r. w budynku Willis Faber Dumas projektu Normana Fostera.

Willis Faber Dumas
Willis Faber Dumas – Norman Foster

Po tej analizie historycznej pora na parę aspektów technologicznych. Ścianom kurtynowym stawia się liczne wymagania. Muszą one zapewniać nie tylko odpowiednią wytrzymałość, ale także odpowiednią izolacyjność termiczną i akustyczną. Sam wybór szkła jest już nie lada problemem nie tylko ze względów estetycznych. Obecnie na rynku istnieje wiele firm oferujących różne systemy budowy ścian kurtynowych. Przyjrzyjmy się nieco bliżej kilku rozwiązaniom.

Ściany osłonowe krótko można podzielić na nieprzezroczyste i przezroczyste.
System kaset wzdłużnych jest jednym z systemów budowy nieprzezroczystych ścian osłonowych. Pozwala na zabudowę bez potrzeby stosowania dodatkowych elementów ryglowych. System ten jest wykorzystywany chętnie w budynkach magazynowych, halach sportowych czy pawilonach handlowych. Kasety wzdłużne wykonane są z blachy stalowej lub konstrukcji żelbetowej. Wewnątrz kasety układana jest izolacja termiczna. Zewnętrzna warstwa elewacyjna mocowana jest za pomocą łączników samowiercących do kaset wzdłużnych. Wykonuje się ją z blachy trapezowej lub falistej zabezpieczonej powłokami chroniącymi blachę przed działaniem niekorzystnych czynników środowiska. Zaletami systemu kaset wzdłużnych jest różnorodność kreowania formy elewacji poprzez dobór kolorystyki i faktury, natomiast wewnętrzne wykończenie ścian jest praktycznie dowolne. System zapewnia także łatwość i szybkość montażu. Innym systemem nieprzezroczystych ścian osłonowych jest system płyt warstwowych. System ten składa się z prefabrykowanych paneli ściennych składających się z profilowanej blachy stalowej z zewnątrz i wewnątrz oraz izolacji termicznej pomiędzy arkuszami blachy. Płyty są montowane do konstrukcji za pomocą łączników samowiercących lub kotew stalowych. System stosowany jest w obiektach o dużych powierzchniach lub wymagających dobrej izolacyjności cieplnej.

gumex płyty warstwowe
Przykład zastosowania płyt warstwowych – biurowiec Gumex, Nitra- Słowacja

W przypadku ścian kurtynowych ze szkła, możemy zasadniczo wyróżnić system ścian słupowo ryglowych i systemy o szkleniu strukturalnym i semistrukturalnym. Istnieje jednak wiele wariantów zależnie od technologii stosowanej przez producenta. System słupowo-ryglowy przeznaczony jest głównie do budowy lekkich ścian osłonowych. Pozwala budować estetyczne fasady z widocznymi wąskimi liniami podziału. Z kolei w systemie strukturalnym konstrukcja nośna oparta jest o ruszt aluminiowy słupowo-ryglowy. Rygle mocowane są do słupów w sposób nakładkowy, co umożliwia zastosowanie różnych sposobów montażu. System ten jest bardziej estetyczny, gdyż wypełnienia dzieli od siebie niewielka odległość.

ściany strukturalne
Przeszklenie strukturalne
słupowo ryglowy
System słupowo-ryglowy


Z roku na rok, wraz ze wzrostem poziomu technologicznego coraz bardziej zmieniają się fasady budynków. Stają się już nie tylko osłoną, ale sukienką ozdabiającą budynek. Fasady wykorzystujące technologie świateł LED, które są zintegrowane ze ścianami kurtynowymi, umożliwiają dynamiczne wyświetlanie obrazów czy zupełną zmianę koloru budynku.

greenpix budynek zmieniający kolor
Multimedialna fasada GreenPIX 2008 – Chiny

Dynamiczny rozwój nowatorskich technologii ma coraz większy wpływ na współczesną nam architekturę. Fantazje architektów coraz częściej mają szanse zaistnienia dzięki prężnej współpracy z wieloma dziedzinami. Budynek przestaje już być wyłącznie formą schronienia czy pudełkiem zamykającym różnego rodzaju funkcje w swoim wnętrzu. Staje się śmiałą rzeźbą i przybiera nowe funkcje. Jak rozwijać się będzie architektura dalej? Odpowiedz na to pytanie nie jest nam jeszcze znana, ale już teraz możemy dostrzec, że jeden wynalazek może zadziałać niczym kostka domina, zmieniając zupełnie oblicze architektury w przyszłości.

Tekst i opracowanie
mgr inż. arch. Beata Pałdia
Proacownia Projektowa Architekturai
www.architekturai.com

Zostań ze mną na dłużej :)
subskrybuj lub polub funpage

 

Jedna odpowiedź na “Jak ściany kurtynowe odmieniły oblicze architektury”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s